Quyền tham gia của trẻ em vào quá trình ra quyết định

  23/01/2015

Các quyền được tham gia của trẻ em (child participation rights) vừa phản ánh một trong những nguyên tắc bảo đảm thực hiện các quyền của trẻ em, đó là tôn trọng trẻ em với tư cách con người và công dân, vừa là một nhóm quyền cần được nghiên cứu sâu sắc hơn, nâng cao nhận thức, bổ sung kiến thức để các quyền cụ thể trong nhóm quyền này được thực hiện trong thực tiễn cuộc sống. Trong phạm vi bài viết này, xin được đề cập về quyền được tham gia của trẻ em vào các quá trình ra quyết định có liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đời sống trẻ em và đáp ứng các quyền của trẻ em, đặc biệt trong quá trình xây dựng và ban hành chính sách, pháp luật.

1. QUYỀN THAM GIA VÀ VAI TRÒ CỦA TRẺ EM TRONG ĐỜI SỐNG CHÍNH TRỊ, XÃ HỘI

Công ước Liên hợp quốc về quyền trẻ em (CRC) thừa nhận các quyền của trẻ em được bày tỏ quan điểm về những vấn đề có liên quan tới các em và quyền được mọi người lắng nghe những quan điểm này. Các quyền này nếu được thực hiện đầy đủ sẽ tạo cơ hội cho trẻ em được thực hiện quyền chính trị, xã hội của mình, trong mối tương quan với các quyền dân sự, văn hóa, kinh tế.

Tuyên bố Toàn cầu về quyền Con người năm 1948 công nhận mọi người đều có quyền có những ảnh hưởng chính trị nhất định: “Mọi người đều có quyền tham gia vào công việc của nhà nước mình, trực tiếp hoặc thông qua những đại diện do họ tự do chọn lựa”. Tuyên bố này không đặt trẻ em vào ngoại lệ, như vậy trẻ em được bao gồm trong “mọi người”. Sự bao gồm này cũng đồng thời thừa nhận quyền tự do cá nhân có điều kiện của trẻ em, rằng mỗi đứa trẻ có đặc thù riêng và có giá trị tự thân riêng, với tư cách là một con người. Đáng lưu ý hơn khi trong thực tại, trẻ em luôn chiếm từ hơn 20% đến xấp xỉ một nửa dân số của các quốc gia.

Do trẻ em không được tham gia bầu cử nên quyền chính trị của trẻ em mặc nhiên bị quên lãng, trong đó có cả các quyền được bày tỏ và được lắng nghe trong các quá trình xây dựng và ban hành chính sách, pháp luật nói riêng và công tác quản lý nhà nước nói chung. Sự lãng quên này bao gồm cả việc quy định quyền chính trị của trẻ em và cách thức cụ thể thực hiện quyền này trong hệ thống pháp luật quốc gia.

Các quyền tham gia của trẻ em với vai trò là nguyên tắc và quyền xuyên suốt được thể hiện trong nhiều quyền khác của CRC. Tuy nhiên, kim chỉ nam cho các quyền tham gia được quy định tập trung hơn trong Điều 12, khoản 1: “Các quốc gia thành viên phải bảo đảm cho trẻ em có đủ khả năng hình thành quan điểm riêng của mình, được quyền tự do bày tỏ những quan điểm đó về tất cả mọi vấn đề có ảnh hưởng đển trẻ em, những quan điểm của trẻ em phải được coi trọng một cách thích ứng với độ tuổi và độ trưởng thành của trẻ em.”

Quan điểm và quy định này đòi hỏi trước hết Chính phủ có trách nhiệm và chủ động để người lớn nói chung, những người phục vụ trong bộ máy nhà nước nói riêng, luôn tìm hiểu và cân nhắc ý kiến của trẻ em trong mọi vấn đề có ảnh hưởng đến cuộc sống của các em. Trách nhiệm này được áp dụng cho cả trẻ em nói chung cũng như trường hợp cá nhân một đứa trẻ. Nhìn ở góc độ quy mô và cơ cấu dân số thì hầu hết các quyết định của Chính phủ, dù ở cấp trung ương hay địa phương đều có các mức độ ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến trẻ em. Có thể những ảnh hưởng ít được nhận thấy rõ ràng hơn thuộc các quyết định về kinh tế, hạ tầng cơ sở, quốc phòng.

Để trẻ em trở thành những công dân có trách nhiệm với đất nước và cộng đồng, đồng thời với việc phát hiện, đào tạo các tiềm năng của mỗi đứa trẻ, cần khuyến khích trẻ lên tiếng về mọi vấn đề mà trẻ nhận thức được. Thực tế cho thấy, năng lực tham gia của trẻ nếu được tạo điều kiện trên nguyên tắc tôn trọng trẻ thường vượt trên sự đánh giá và mặc định của người lớn. Hội đồng Nhân dân thành phố Hồ Chí Minh định kỳ hàng năm tổ chức gặp đại diện trẻ em của thành phố để lắng nghe ý kiến các em, trao đổi về các vấn đề của trẻ em và của thành phố. Được coi như “phiên họp thứ ba” hàng năm, Hội đồng nhân dân thành phố đã cùng trẻ em thảo luận những vấn đề ô nhiễm, an toàn giao thông, trật tự đô thị…Những ý kiến của các em được ghi nhận và đã đi vào các Nghị quyết của Hội đồng nhân dân, trong đó có Nghị quyết về tổ chức “Năm vì trẻ em” của thành phố. Ví dụ trên đây cho thấy, trẻ em có thể có ảnh hưởng chính trị, xã hội và có thể tham gia vào các chương trình nghị sự có tính chính trị.

Phân tích sâu sắc hơn Điều 12 của CRC trong mối tương quan với các nguyên tắc thực hiện quyền trẻ em và các quyền con người, quyền công dân của trẻ em, có thể thấy:

(i) Mọi trẻ em đều có thể bày tỏ ý kiến, nguyện vọng của mình. Không có giới hạn về độ tuổi đối với việc thực hiện quyền tham gia. Quyền này được thực hiện với bất kỳ trẻ em nào khi các em có ý kiến, nguyện vọng về bất kỳ vấn đề nào liên quan đến các em. Ví dụ, trẻ em ở tuổi rất nhỏ hoặc trẻ em khuyết tật có thể có những khó khăn và hạn chế khi bày tỏ nguyện vọng qua thuyết trình bằng ngôn ngữ nói nhưng các em có thể được động viên, hỗ trợ để bày tỏ bằng các phương pháp nghệ thuật như vẽ, làm thơ hay thông qua trò chơi, viết bài luận, sử dụng máy tính hoặc cử chỉ, dấu hiệu.

(ii) Trẻ em có quyền bày tỏ ý kiến, quan điểm một cách tự do nhưng quyền này lại đòi hỏi người lớn tạo cơ hội cho các em thực hiện. Hay nói cách khác, người lớn, như cha mẹ, thầy cô giáo, các chuyên gia, các nhà chính trị có trách nhiệm và cần có năng lực để khuyến khích trẻ em đóng góp ý kiến của mình vào tất cả các vấn đề liên quan đến các em. Thế nhưng điều này cũng không có nghĩa rằng trẻ em bị yêu cầu hay bị gây áp lực phải bày tỏ nếu các em chưa sẵn sàng để tham gia hoặc không quan tâm đến vấn đề được đưa ra.

(iii) Trẻ em có quyền được người khác lắng nghe trong mọi vấn đề tác động đến các em. Quyền được lắng nghe này liên quan đến tất cả các hành động và quyết định có ảnh hưởng đến cuộc sống của trẻ trong gia đình, trong trường học, ở cấp địa phương cũng như cấp quốc gia. Quyền này được áp dụng cho cả hai loại quyết định liên quan đến cá thể mỗi đứa trẻ cũng như số đông trẻ em (tương tự vai trò của các cử tri người lớn). Ví dụ việc quyết định trẻ sẽ sống với ai khi cha mẹ ly hôn hay quyết định cho khung pháp lý về độ tuổi tối thiểu để trẻ em có thể lao động kiếm sống. Một vấn đề quan trọng cần được nhận thức là có nhiều lĩnh vực thuộc chính sách công và pháp luật tác động đến cuộc sống của trẻ em, không chỉ là giáo dục, chăm sóc sức khỏe, y tế mà còn là giao thông, nhà ở, kinh tế vĩ mô, môi trường.

(iv) Ý kiến, quan điểm của trẻ em phải được xem xét và cân nhắc một cách nghiêm túc. Đương nhiên, không phải bất kỳ ý kiến nào của trẻ em cũng phải được đáp ứng hoàn toàn mà trước hết cần sự tiếp nhận và xem xét một cách thích đáng của người lớn.

(v) Sức nặng ý kiến, quan điểm của trẻ em cần được xem xét trên cơ sở lứa tuổi và mức độ trưởng thành của trẻ được phản ánh vào sự nhận thức và hiểu biết vấn đề mà trẻ tham gia bàn luận. Điều này cũng không hàm ý rằng trẻ nhỏ tuổi thì ý kiến sẽ kém đi sức nặng. Thậm chí có nhiều vấn đề trẻ nhỏ tuổi vẫn có năng lực nhận thức và bày tỏ quan điểm. Mức độ của năng lực tham gia của trẻ còn phụ thuộc vào mức độ hỗ trợ, kỹ năng làm việc với trẻ của người lớn.

Năng lực tham gia của trẻ em không chỉ phụ thuộc vào “độ tuổi trẻ em” theo quy luật phát triển tự nhiên của con người. “Độ trưởng thành” về xã hội của trẻ em còn phụ thuộc vào mức độ đáp ứng các quyền khác như đi học, tham gia đời sống văn hóa, tín ngưỡng tôn giáo, bí mật cá nhân; phụ thuộc rất trực tiếp vào các quyền ngôn luận, hội họp, kết giao, tiếp cận thông tin đại chúng. Thực tế cho thấy, trong một thế giới thông tin không biên giới và thay đổi ngoạn mục do thành tựu của công nghệ thông tin thì độ trưởng thành về xã hội của con người nói chung (ví dụ: tri thức, trải nghiệm, kỹ năng sống…), đặc biệt ở trẻ em và người chưa thành niên, đang vượt trước so với trưởng thành về tự nhiên (thể chất, gen di truyền…).

Khuyến khích năng lực tham gia của trẻ em không thể không lưu ý hai vấn đề:

(i) Trẻ em cần môi trường an toàn, không có nguy cơ bị lợi dụng, bị xúc phạm, bị trừng phạt, bị xâm hại để các em có thể tự do trình bày ý kiến của mình. Vấn đề này liên quan chặt chẽ đến các quyền được bảo vệ của trẻ em để các em không bị bạo lực và xâm hại cả về thể chất và tinh thần khi thực hiện các quyền tham gia.

(ii) Khi thực hiện quyền tham gia của mình, trẻ em cũng cần có trách nhiệm như người lớn về tuân thủ luật pháp, tôn trọng quyền và thanh danh của người khác, không đe dọa đến an ninh quốc gia, trật tự xã hội, sức khỏe cộng đồng và đạo đức xã hội (CRC- Điều 13 đến 15).

2. ĐIỀU KIỆN ĐỂ TRẺ EM THAM GIA VÀO QUÁ TRÌNH RA QUYẾT ĐỊNH

Một câu hỏi đặt ra là: Quyền về chính trị được thể hiện thông qua các quyền tham gia của trẻ em sẽ được thực hiện thế nào khi trẻ em không có đại diện trực tiếp trong các cơ quan ra quyết định chính thức ở cấp trung ương cũng như địa phương, khi trẻ em không có quyền bầu cử?

Câu trả lời cũng là câu hỏi tiếp theo là: Làm thế nào để quan điểm, nguyện vọng, sáng kiến của trẻ em tới được các cơ quan ra quyết định một cách dân chủ và trung thực?

Để trẻ em có thể tham gia vào các quá trình ra quyết định một cách dân chủ theo phương thức: “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” thì quyền tham gia của trẻ em phải được thể chế hóa thông qua: các quy định pháp luật, cơ chế hoạt động của các tổ chức của trẻ em, quy chuẩn các hoạt động có sự tham gia của trẻ em.

Các cơ quan nhà nước, các tổ chức xã hội, nhà trường, gia đình và truyền thông đại chúng đều là các môi trường khuyến khích sự tham gia của trẻ em nói chung và vào các quá trình ra quyết định nói riêng.

Quốc hội

Khi thực hiện các chức năng cơ bản là lập pháp, giám sát và quyết định các chính sách lớn của quốc gia, Quốc hội cần thực hiện nguyên tắc lợi ích tốt nhất của trẻ em, không chỉ trong các chương trình nghị sự, các nghị quyết tác động trực tiếp đến trẻ em (y tế, giáo dục, phúc lợi xã hội, bảo vệ trẻ em…) mà có thể còn trong hầu hết các quyết định khác (thuế, quy hoạch, phân bổ ngân sách…) để đảm bảo trẻ em không bị đặt sau mọi việc khi các em là công dân chiếm hơn 30% dân số hiện tại và là nguồn nhân lực tương lai mang lại sự phát triển bền vững của quốc gia.

Quốc hội và Thường vụ Quốc hội trong các phiên họp, các cơ quan của Quốc hội và các đại biểu Quốc hội trong công tác của mình có thể yêu cầu các cơ quan, tổ chức liên quan thực hiện hoặc trực tiếp thực hiện việc tiếp xúc, lắng nghe, chuyển tải và cân nhắc ý kiến của trẻ em trước khi ra các quyết định.

Chính phủ và các bộ

Các quyết định và chính sách do Chính phủ và các bộ ban hành, tổ chức và thanh tra, kiểm tra việc thực hiện có tác động trực tiếp đến sự sống còn, phát triển hài hòa, được bảo vệ an toàn của mọi trẻ em. Không những thế, trẻ em còn chịu tác động của sự thay đổi trong cộng đồng, gia đình do các chính sách cụ thể và quyết định hành chính tạo ra. Chính phủ và các bộ, cơ quan thuộc Chính phủ còn đề xuất và đóng vai trò chủ chốt trong việc soạn thảo luật pháp, chính sách; khởi xướng các mô hình, đưa ra quy chuẩn không chỉ trong khu vực công cộng mà còn cho toàn xã hội. Thêm nữa, Chính phủ và các bộ còn có thẩm quyền điều chỉnh bộ máy và nội dung họat động của các cấp chính quyền và các cơ quan, đơn vị trực thuộc để đạt tới hiệu quả quản lý xã hội ngày càng cao.

Trong các hoạt động và quy trình nói trên cần phải tạo được cơ chế tham vấn, cân nhắc ý kiến của người dân, đặc biệt các nhóm đối tượng chịu tác động trực tiếp, trong đó có trẻ em, để đảm bảo nguyên tắc vận hành của một Nhà nước của dân, do dân và vì dân. Quan điểm, ý kiến, nguyện vọng của trẻ em cũng cần được phản ánh trong công tác thu thập số liệu và các nghiên cứu tiền khả thi. Cần tiến hành việc phân tích tác động của các chính sách lớn và phân bổ ngân sách, nhân lực đến cuộc sống của người dân mà trong đó trẻ em là một hợp phần tất yếu. Trong các đánh giá này, ý kiến của trẻ em cần được thu thập và cân nhắc.

Để thực hiện có hiệu quả các chính sách và quyết định hành chính có liên quan, có tác động đến trẻ em, để các vấn đề trẻ em không bị bỏ sót hoặc lãng quên, cần phải thiết lập cấu trúc tổ chức và cơ chế điều phối và giám sát liên bộ. Cơ cấu tổ chức này cũng đồng thời có vai trò và quyền hạn trong việc khuyến khích, yêu cầu các bộ trung ương, các cấp chính quyền địa phương định kỳ hoặc đột xuất tham vấn, tiếp nhận và xem xét ý kiến trẻ em và giám sát luôn những hoạt động này.

Hội đồng Nhân dân và Ủy ban Nhân dân các cấp

Xu hướng phân cấp, phân quyền trong hệ thống quản lý nhà nước làm cho các quyết định và chính sách ở cấp địa phương có tác động mạnh mẽ hơn đến đời sống trẻ em. Thêm nữa, cơ quan quản lý nhà nước địa phương lại là nơi hoạch định, ban hành và đôn đốc thực hiện các kế hoạch kinh tế xã hội ngắn hạn và hàng năm. Do đó, mức độ lồng ghép và thực hiện các mục tiêu vì trẻ em trong kế hoạch kinh tế xã hội địa phương cũng như trong kế hoạch ngành tùy thuộc nhiều vào nhận thức về vị trí, vai trò của trẻ em và thực hiện quyền trẻ em của đội ngũ lãnh đạo, quản lý và tham mưu của các cơ quan quản lý nhà nước ở địa phương.

Xu hướng phân cấp, phân quyền có thể ít nhiều dẫn đến sự bất bình đẳng trong hưởng thụ thành quả phát triển của trẻ em giữa các địa phương nhưng lại tạo ra cơ hội tham gia trực tiếp hơn của trẻ em vào quá trình hoạch định chính sách, phân bổ nguồn lực, quy hoạch đất đai cũng như các dịch vụ và phúc lợi xã hội khác. Ở cấp địa phương, có thể tổ chức đối thoại trực tiếp với nhóm trẻ em chịu tác động và hưởng lợi hoặc thông qua đại diện trẻ em. Tuy nhiên, khi việc tham vấn trẻ em trong xây dựng và ban hành quyết định chưa được luật định thì hoạt động này vẫn còn phụ thuộc vào ý chí và nhận thức của lãnh đạo chính quyền và còn có tính nhất thời.

Đội thiếu niên tiền phong

Hệ thống tổ chức Đội TNTP Hồ Chí Minh hiện nay là môi trường lý tưởng để trẻ em là đội viên thực hiện quyền tham gia của mình. Đội là tổ chức chính trị- xã hội của trẻ em được Đoàn TNCS Hồ Chí Minh trực tiếp phụ trách. Hầu hết học sinh ở bậc trung học cơ sở và trung học phổ thông là đội viên hoặc đoàn viên. Tuy nhiên, Điều lệ Đội TNTP Hồ Chí Minh chưa quy định cụ thể về nội dung thực hiện quyền tham gia của trẻ em là đội viên, chỉ ghi chung “thực hiện quyền và bổn phận theo Luật Bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em”.

Để Đội TNTP HCM thực sự là tổ chức thực hiện quyền tham gia, đặc biệt tham gia vào quá trình ra quyết định cần phải quy định cụ thể hơn về vai trò, chức năng, nhiệm vụ, nội dung hoạt động của tổ chức Đội và đội viên trong Điều lệ Đội và trong Luật BVCSGDTE. Phương thức hoạt động của Đội cần đổi mới để phát huy tính chủ động, sáng tạo của đội viên. Các nội dung công tác, phong trào thiếu niên nhi đồng do Đội làm nòng cốt cần phải được tham vấn trẻ em một cách rộng rãi. Trong Hội đồng Đội ở trung ương và các cấp cần có đại diện đội viên được trẻ em bầu chọn để đại diện cho tiếng nói, nguyện vọng của trẻ em trong việc điều hành công tác Đội và phong trào thiếu niên, nhi đồng.

Các tổ chức xã hội

Các tổ chức xã hội, tổ chức phi chính phủ hoạt động vì quyền và lợi ích của trẻ em đang phát triển đa dạng về lĩnh vực, rộng rãi về địa lý và cấp độ (địa phương, quốc gia, khu vực và toàn cầu). Bên cạnh các tổ chức xã hội của người lớn hoạt động vì trẻ em đã xuất hiện xu hướng mạnh mẽ các nhóm, câu lạc bộ của trẻ em được hình thành. Các nhóm, câu lạc bộ trẻ em này trực thuộc, được quản lý và hướng dẫn bởi một tổ chức xã hội hoặc một đơn vị có chức năng cung cấp dịch vụ công ích (trường học, nhà thiếu nhi, tòa soạn báo, đài phát thanh- truyền hình…).

Do tính chất mềm dẻo về cơ cấu tổ chức và nội dung hoạt động mang tính tình nguyện cao nên các tổ chức xã hội, các tổ chức phi chính phủ và các nhóm trẻ có sức thu hút nhất định đối với những trẻ em năng động, ham thích hoạt động xã hội, hoạt động từ thiện. Đây cũng là những địa chỉ tổ chức nhiều diễn đàn, hoạt động thông tin- báo chí và cung cấp các ý kiến, nguyện vọng của trẻ em. Tuy nhiên do thiếu quy định pháp luật cho các tổ chức và hoạt động thực hiện quyền tham gia của trẻ em nên thông điệp, ý kiến của trẻ em đưa ra thông qua kênh này thường thiếu sức nặng, chậm được phản hồi.

Trường học

Để thực hiện đầy đủ quyền tham gia của mình, cá nhân mỗi trẻ em cần có kỹ năng làm việc nhóm bao gồm lắng nghe, thuyết trình, chia sẻ thông tin, chọn lựa và phân tích thông tin. Những phương pháp giảng dạy có sự tham gia của học sinh, tôn trọng và tương tác với học sinh không những mang lại kết quả giáo dục tốt mà còn hình thành trong trẻ kỹ năng đối thoại, chia sẻ ý kiến và tư duy phân tích. Trẻ học được cách tư duy độc lập và giải quyết vấn đề, đặc biệt trong những trường hợp có đối nghịch về quan điểm và lợi ích để có thể cân nhắc, lập luận và cân đối, làm hài hòa các khác biệt.

Hầu hết trẻ em trong độ tuổi đi học đều được đến trường nhưng đa số các em không được học những điều đó ở trường học do phương pháp giáo dục áp đặt, một chiều, phụ thuộc quá nhiều vào giáo trình, thuộc lòng và thi cử. Cách cư xử lấn át, cách ra quyết định của ban giám hiệu, giáo viên mà không tham vấn, thăm dò ý kiến học sinh đã làm trẻ mất tự tin, không còn khả năng suy nghĩ độc lập, phân tích và sáng tạo.

Thực hiện phong trào “Trường học thân thiện, học sinh tích cực” trước hết cần bắt đầu từ tạo cơ hội và điều kiện cho học sinh tham gia vào việc ra quyết định trong trường học, lớp học; sử dụng nhiều hơn các tiết học dưới hình thức hội thảo; thúc đẩy sự chọn cử dân chủ và luân phiên lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng và các chức danh chỉ huy Đội TNTP. Các hoạt động tham gia của học sinh không chỉ giới hạn trong các hoạt động ngoại khóa, giải trí mà phải dần thẩm thấu vào phương pháp giáo dục, kỹ năng sư phạm, quy chế bậc học và nội quy trường học.

Nếu quyền tham gia của trẻ em được tiên phong thực hiện trong môi trường học đường thì mỗi trường học sẽ là một đơn vị cung cấp ý kiến, nguyện vọng của trẻ em vào quá trình phát triển chính sách và ra quyết định của chính quyền địa phương và của các bộ, của Chính phủ. Những trường học áp dụng phương pháp giáo dục tương tác, có sự tham gia của học sinh chắc chắn sẽ có kết quả giáo dục cao, đào tạo được những mẫu công dân hiện đại, thích nghi với yêu cầu phát triển và hội nhập của đất nước.

Gia đình

Gia đình được ghi nhận là môi trường trước hết, không thể thay thế về trách nhiệm, chức năng và khả năng chăm sóc, giáo dục, bảo vệ trẻ em. Một quyết định được đưa ra và được thực hiện trong gia đình không chỉ ảnh hưởng tức thì đến trẻ mà còn hình thành ở trẻ cách hiểu và lắng nghe người khác cũng như cách giải quyết các xung đột về lợi ích.

Trong nhiều điều kiện văn hóa và tập quán truyền thống, trẻ em, đặc biệt là trẻ em gái và trẻ nhỏ không được có ý kiến về những vấn đề trong gia đình. Cho dù các em có thể đóng góp công sức vào thu nhập gia đình thì vẫn không được tham gia vào quyết định sử dụng nguồn thu nhập đó. Ngay cả những việc hệ trọng của trẻ em như đi học ở đâu, chọn nghề nghiệp nào, chọn đồ chơi hay cách giải trí gì…trẻ cũng bị áp đặt mà không được tham gia bàn bạc, thậm chí không được cha mẹ và người lớn giải thích.

Khi gia đình có những thay đổi về quy mô và chức năng trong quá trình đô thị hóa, công nghiệp hóa thì trẻ em lại được giao quyền tự chủ mà thiếu hướng dẫn cụ thể và hỗ trợ thường xuyên. Ví dụ ở các gia đình đơn thân, ly hôn hoặc bố, mẹ đi làm xa nhà, trẻ phải một mình tự thu xếp các điều kiện ăn, ở; trẻ sử dụng phần lớn thời gian trong ngày ở trường hoặc vào ở trong các trường học bán trú, nội trú. Trong các trường hợp này trẻ tự ra quyết định vượt quá mức độ trưởng thành của mình và có nguy cơ cao gặp các rủi ro. Mấu chốt của việc gia đình tạo điều kiện để trẻ tham dự vào việc ra quyết định hoặc giải quyết các vấn đề của gia đình trước hết ở thời gian cha mẹ dành cho trẻ và cách mà cha mẹ chuyện trò, cư xử với trẻ.

Các phương tiện thông tin đại chúng

Trẻ em có quyền tiếp cận những thông tin phù hợp với lứa tuổi. Cũng như những công dân khác, các em có quyền được biết về hoàn cảnh và những biến cố đang xảy ra xung quanh mình. Các phương tiện thông tin đại chúng có vai trò quan trọng trong thực hiện quyền này. Chính phủ có trách nhiệm trong việc thiết lập những kênh thông tin công cộng dành cho trẻ em bao gồm hai loại thông tin cơ bản: (i) thông tin cập nhật có liên quan đến nhiều người (kiểu các chương trình thời sự, bản tin dành cho trẻ em) và (ii) các chương trình phù hợp với từng độ tuổi trẻ em.

Các phương tiện thông tin đại chúng cũng có vai trò quan trọng và trách nhiệm phổ biến ý kiến của trẻ em đến công chúng. Trách nhiệm này được thực hiện chủ yếu qua hai phương thức: (i) đội ngũ phóng viên, biên tập viên có kỹ năng làm việc với trẻ và tạo ra các sản phẩm truyền thông, thông tin phản ánh trung thực ý kiến của trẻ và (ii) trẻ em tham gia trực tiếp vào việc tạo ra sản phẩm truyền thông, thông tin hay trưng cầu ý kiến của trẻ em, bình luận những vấn đề trẻ em quan tâm. Các mô hình Câu lạc bộ phóng viên nhỏ hiện nay thực hiện phương thức thứ hai hơn là việc tạo ra những nhà báo chuyên nghiệp tương lai.

Sự phát triển kỳ diệu của công nghệ thông tin đã tạo ra các cơ hội khai thác thông tin và thực hiện quyền tham gia rộng lớn hơn, nhanh nhạy hơn cho trẻ em. Nhưng những nhà quản lý thông tin truyền thông, những người làm báo chí, những nhà sản xuất hay cung cấp dịch vụ mạng và viễn thông cần có nhận thức về tính hai mặt của thế giới mạng và truyền thông “không biên giới” đối với trẻ em. Mặt tiêu cực của thông tin truyền thông trong “thế giới phẳng” chính là sự gia tăng các nguy cơ xâm hại, lạm dụng trẻ em qua mạng cũng như tác động của bạo lực, khiêu dâm và tự do bày tỏ đến mức phi đạo đức, vi phạm pháp luật.

THAY CHO LỜI KẾT

Cho phép trẻ em tham gia vào công việc của cộng đồng, xã hội và Nhà nước không bao giờ là quá sớm. Trẻ em yêu thích và quan tâm những vấn đề chính trị, xã hội càng rộng lớn thì trách nhiệm công dân của các em càng được định hình vững chắc. Trải nghiệm tham gia vào các quá trình ra quyết định và chấp hành các quyết định sẽ gieo vào mỗi đứa trẻ, cũng là mỗi công dân trẻ tuổi, ý thức chia sẻ, trách nhiệm gánh vác và tinh thần tự chịu trách nhiệm trước cộng đồng, xã hội.

Theo http://treem.molisa.gov.vn

 

Bình luận

Tin tức mới

Giới thiệu về GFCD
Lượt truy cập
  • 2
  • 519
  • 145,744